01 · Kuruluş
Şahıs işletmesi mi, limited şirket mi?
Yeni bir işe başlarken sorulan ilk sorulardan biri budur. İki yapı da yaygın ve meşrudur; aralarındaki fark, kimin neyle sorumlu olduğunda, kazancın nasıl vergilendirildiğinde ve işletmenin nasıl yönetilip kapatıldığında ortaya çıkar. Bu yazı farkları yan yana koyar; kararı sizin rakamlarınız verir.
- Tarih
- Okuma
- 6 dakika
01
Sorumluluk: kim, neyle sorumlu?
Şahıs işletmesinde işletme ile sahibi hukuken ayrı kişiler değildir. İşletmenin borçlarından işletme sahibi kişisel malvarlığıyla da sorumludur.
Limited şirket ise ortaklarından ayrı bir tüzel kişidir. Ortaklar, şirket borçlarından kural olarak yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payıyla şirkete karşı sorumludur. Ancak bu sınırın istisnaları vardır: şirketten tahsil edilemeyen vergi ve SGK prim borçlarında ortakların ve kanuni temsilcilerin sorumluluğu ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle “limited şirkette hiçbir kişisel risk yoktur” demek doğru olmaz.
02
Vergilendirme
Şahıs işletmesinin kazancı, sahibinin ticari kazancı olarak gelir vergisine tabidir. Gelir vergisi artan oranlı bir tarifeyle hesaplanır: kazanç büyüdükçe üst dilimlere düşen kısım daha yüksek oranla vergilenir.
Limited şirketin kazancı kurumlar vergisine tabidir ve sabit bir oranla vergilendirilir. Şirket kârı ortaklara dağıtıldığında, dağıtılan kâr payı üzerinden ayrıca vergi kesintisi ve ortak açısından beyan konuları gündeme gelebilir.
Gelir vergisi dilimleri her yıl, kurumlar vergisi ve kâr payı stopajı oranları ise zaman zaman değişir. Bu yazıda bilerek oran verilmemiştir; karşılaştırmayı güncel oranlar ve kendi kazanç tahmininizle yapın.
03
Yan yana karşılaştırma
| Konu | Şahıs işletmesi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Şahıs işletmesi:Yok; işletme sahibiyle aynı kişi | Limited şirket:Var; ortaklardan ayrı |
| Borçlardan sorumluluk | Şahıs işletmesi:Sahibin tüm malvarlığı | Limited şirket:Kural olarak şirket malvarlığı; kamu borçlarında istisnalar var |
| Kazancın vergisi | Şahıs işletmesi:Gelir vergisi (artan oranlı) | Limited şirket:Kurumlar vergisi (sabit oranlı) |
| Defter düzeni | Şahıs işletmesi:Hadlere göre işletme hesabı veya bilanço esası | Limited şirket:Her zaman bilanço esası |
| Kuruluş | Şahıs işletmesi:Vergi dairesine işe başlama bildirimi ve oda kaydı | Limited şirket:Ana sözleşme, MERSİS başvurusu ve ticaret sicili tescili |
| Ortak sayısı | Şahıs işletmesi:Tek kişi | Limited şirket:Tek ortaklı da kurulabilir |
| Kapanış | Şahıs işletmesi:Terk bildirimiyle görece kısa | Limited şirket:Tasfiye süreci, ilan ve bekleme süreleriyle daha uzun |
04
Kuruluş ve kapanış
Şahıs işletmesi, vergi dairesine işe başlama bildirimi ve faaliyete göre ticaret veya esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtla kurulur. Limited şirkette ana sözleşme hazırlanır, MERSİS üzerinden başvuru yapılır, şirket ticaret siciline tescil edilir ve kanunda belirlenen asgari sermaye tutarı taahhüt edilir.
Kapanışta fark daha belirgindir. Şahıs işletmesi, işi bırakma bildirimiyle kapanır. Limited şirket ise tasfiyeye girer; alacaklılara çağrı ilanı, bekleme süreleri ve tasfiye sonu işlemleri nedeniyle süreç aylar sürebilir.
05
Karar verirken sorulacak sorular
- Yıllık ciro ve kâr beklentiniz nedir? Kazanç arttıkça artan oranlı tarife ile sabit oran arasındaki fark önem kazanır.
- İşi tek başınıza mı, ortaklarla mı yürüteceksiniz?
- Faaliyetiniz yüksek tutarlı sözleşme, kredi veya tedarikçi riski taşıyor mu?
- Kârın ne kadarını işletmede bırakıp ne kadarını çekmeyi planlıyorsunuz?
- Kamu ihaleleri, büyük alıcılar veya yatırımcılar şirket yapısı mı bekliyor?
- İleride şahıs işletmesinden şirkete geçiş gerekirse bunun maliyeti ve takvimi ne olur?
Bu soruların yanıtları kişiden kişiye değişir. Ön görüşmede bu soruları rakamlarınızla birlikte tabloya döker, iki yapının sizin için tahmini vergi ve işlem yükünü yan yana koyarız.